นิโรธ ทำให้แจ้ง ทำให้สะอาดบริสุทธิ์หมดจด จากเครื่องผูกพันธนาการ อะไรหละเป็นเครื่องผูกพันธนาการ การยึด การติด การหลง...การยึด การติด การหลง สิ่งเหล่าเนี้ย มันก็ทำให้เราเป็นทุกข์ แต่เมื่อเราละการยึด การติด การหลง จิตสงบ มันเกิดปัญญา อย่างโยมภาวนา พองหนอ ยุบหนอ พอเห็นพองยุบ มันวุ๊บไป เห็นอาการวุ๊บไป ตรงนั้นแหละ คือตัวปัญญา ปัญญาที่เกิดจากภาวนา เห็นการเคลื่อน วั๊บ การเคลื่อนนั่นแหละ คือ วิปัสสนาปัญญา เหมือนกับง่วงเหงา เห็นวุ๊บ นั่นการวุ๊บนั่นแหละ นั่นคือ ตัววิปัสสนาปัญญา เห็นอาการเคลื่อน ...แต่ละอย่าง เห็นบ่อยๆ ต่อเนื่องๆมันจะรู้ว่าตนเองวูบ มันหยุดชะงัก มันก็มีสมาธิต่อ มันขึ้นลงอย่างนี้ พอมันเห็น..วุ๊บ มันจะถอนคืนมา ไม่วุ๊บแล้ว เพราะพอสมาธิมาก มันก็ปลงเลย ไม่วูบแล้ว นั่งนิ่งเฉย ช่วงไหนสติมันอ่อน มัน วุ๊บ สติเราขาด ..วุ๊บบ...หนักกว่าเดิม นั่นคือ ขาดเลย ไม่มีเลย พอมันมีสติวูบ มันนิดนึง ขึ้นมาใหม่ วู๊บนิดนึง ขึ้นมาใหม่ วู๊บ ขึ้นมาใหม่ พอมีสติตั้งมั่น มันไม่วูบลงแล้ว มันไปเลยของมัน นิ่ง นั่น คือ จิต ที่เห็นอาการเกิดดับของการง่วงนอน เห็นนั่นหละ คือปัญญาภาวนา นั่น คือ จิต ที่เห็นอาการเกิดดับของการง่วงนอน เห็นนั่นหละ คือ ปัญญาภาวนา เห็น ไม่ได้ไปเห็นอย่างอื่นเห็นอาการเคลื่อนไหวของจิตและอารมณ์พร้อมกัน ปัญญาตัวนี้ มันจะสะสมไว้ๆ สะสมไว้ จนมันจำอารมณ์ทั้งหมดได้ ตรงนี้แหละ ...จำเอาไว้..ด้วยปัญญาคน คนที่จะมีความจำมากและจำได้ลึกซึ้งนาน เป็นปัญญาที่ดี เพราะมันขจัด สิ่งอื่นออกไปแล้ว มันเป็นแต่สภาวะอารมณ์ที่เป็นอารมณ์ของมัน เป็นอารมณ์ของภาวนามยปัญญาเพียวๆตัวนี้เท่ากับทำให้แจ้ง คือ ให้เห็นจริง รู้แจ้ง ว่าอะไร คือ อะไร นิโรธ โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ วิ. (หลวงพ่อวีระนนท์ วีรนนฺโท) จากธรรมบรรยาย ณ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ชิคาโก U.S.A. วันที่ ๒๖ มิถุนายน ๒๕๕๙ สนใจดูเพิ่มเติมได้ที่ http://www.watpacharoenrat.org/youtube.php ที่มาของภาพ หลวงพ่อสอนญาติโยมที่วัดไทยในอเมริกา