การสอบอารมณ์นั้น บางท่านก็ไม่เคยสอบบางท่านก็เคยบางท่านเคยปฏิบัติมา แต่ก็ไม่เคยสอบอารมณ์ การสอบอารมณ์มีผลดีอย่างไร การสอบอารมณ์ก็คือการไปเล่าปัญหาหรือวิธีการปฏิบัติของตัวเราเองให้แก่ครูบาอาจารย์ได้ฟัง ฟังแล้วถ้าตรงไหนที่ขาดตกบกพร่อง ตรงไหนที่เราอ่อน ก็จะเสริมให้เราแข็งขึ้น ตรงไหนที่มีอุปสรรคปัญหาที่เราแก้ไม่ได้ก็จะปรับแต่งแก้ให้ใหม่ นั่นคือวิธีการสอบอารมณ์ การสอบอารมณ์ในที่นี้ ก็เพื่อที่จะปรับความเข้าใจให้ถูกต้องที่เราปฏิบัติ มา บางคนนั้นก็เข้าใจดีสามารถปฏิบัติได้กำหนดได้ แต่บางท่านโยคี บางคนนั้น เข้าใจบ้างไม่เข้าใจบ้าง บางท่านไม่เข้าใจเลยแต่ปฏิบัติได้ แต่บางท่านทั้งไม่เข้าใจและปฏิบัติไม่รู้เรื่องอันนี้การสอบอารมณ์จึงได้ปรับแต่งแก้ให้เพื่อที่จะให้เกิดประโยชน์แก่ผู้ที่มาปฏิบัติฉะนั้นการมาปฏิบัติหรือวิธีการปฏิบัติในสำนักใดก็ตาม จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีครูบาอาจารย์ที่จะคอยชี้แนะให้เราทีละนิดทีละหน่อยบางครั้งผู้ปฏิบัติก็เกิดความโลภอยากจะได้มาก ก็ทุ่มเททำเต็มที่ พอทำแล้วไม่ได้อย่างที่หวัง ไม่ได้อย่างที่ปรารถนาก็เกิด อาการท้อแท้ เมื่อท้อแท้แล้ว บางทีก็หมดหวัง สิ้นหวัง ก็ทิ้งละการปฏิบัติไปบางทีเข้าใจดี แต่กำหนดไม่ได้ เพราะการปฏิบัติทางนี้ ไม่ใช่ของง่ายแล้วก็ไม่ใช่ของยาก ทำไมล่ะถึงไม่ใช่ของยากและไม่ใช่ของง่าย เป็นอย่างไง คนที่ตั้งใจทำก็สามารถทำได้ แม้ไม่ต้องเข้าใจในหลักทฤษฎีมาก ขอให้เข้าใจว่า ให้กำหนดภาวนาแล้ว ก็ตั้งใจกำหนดภาวนาเท่านั้น ก็สามารถกำหนดได้ และผู้ที่เข้าใจมากบางครั้งบางที ก็ปฏิบัติได้แต่ไป ไม่ถึงไหน โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ (หลวงพ่อวีระนนท์ วีรนนฺโท) จากหนังสือ “หัวใจของกรรมฐาน” หน้า ๗๓ - ๗๔ สนใจอ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://www.watpacharoenrat.org/home/medial.php?prid=17