การกำหนดจิตขึ้นสู่วิปัสสนา เมื่อจิตตั้งมั่นแล้ว จะต้องกำหนด ภาวนาตามฐานที่กระทบ เช่น ตา เห็นรูป กำหนดที่ตาว่า “ เห็นหนอ ” หู ได้ยินเสียง กำหนดที่หูว่า “ ยินหนอ ” จมูก ได้กลิ่น กำหนดที่จมูกว่า “ กลิ่นหนอ ” ลิ้น รู้รส กำหนดที่ลิ้นว่า “ รู้หนอ ” คือ รู้รส เปรี้ยว หวาน มัน เค็ม ต่างๆ กาย สัมผัส กำหนดที่สัมผัสว่า “ รู้หนอ ” คือ รู้สัมผัส เย็น ร้อน อ่อนแข็ง ใจ กำหนดว่า “ รู้หนอ ” รู้ว่าปรุงแต่งหรือไม่ปรุงแต่ง กำหนดที่ต้นจิต คือ ที่หัวใจ นี่คือขั้นของการกำหนดตามหลักการปฏิบัติวิปัสสนา กรรมฐาน คือ กำหนดตามฐานที่กระทบ หรือฐานที่เกิดโดยตรงปัจจุบัน ขณะทันที พอกำหนดได้ทัน หรือรู้เท่าทันต่อสภาวะอาการที่มากระทบ ทั้งภายในและภายนอก ผู้ปฏิบัติต้องมีสติระลึกรู้อยู่เสมอโดยไม่เผลอ นี้คือการกำหนดฐานที่เกิดของจิต หรือวิปัสสนากรรมฐาน ซึ่งมีอยู่ ๔ ฐานใหญ่ๆ คือ การกำหนดที่กาย การกำหนดที่เวทนา การกำหนดที่ จิต และการกำหนดที่ธรรมารมณ์ เช่น พอใจ ไม่พอใจ ชอบ ไม่ชอบ เป็นต้น โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ (หลวงพ่อวีระนนท์ วีรนนฺโท) จากหนังสือ “ วิปัสสนาชีวิต ” หน้า ๗ สนใจอ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://www.watpacharoenrat.org/home/medial.php?prid=17