ประการที่ ๒ ปัจจัยปริคคหญาณ ปัญญาที่เห็นเหตุและผล เห็นอาการที่ท้องพองแต่ไม่มียุบ บางทีเห็นมันยุบ แต่มันไม่มีพอง ที่โยคีว่าพองมันสั้น พองมันยุบ พองมันยาว ที่อาตมาตั้งคำถามให้ เพื่อให้ดูให้รู้ว่าอะไรเป็นเหตุ บางทีมันพองขึ้นก่อนแล้ว ยังไม่ได้หายใจเลย แต่เราก็ดันลมเข้าไป นึกว่ามันไม่พอง ที่จริงมันพองอยู่แล้ว ในช่องว่างของท้อง ช่องท้องเราทุกคน ไม่ว่าชายหญิงมีเหมือนกัน เรียกว่า ธาตุลม วาโยธาตุ คือ ธาตุลม ที่อยู่ช่องท้องระหว่างลิ้นปี่กับสะดือ อยู่ตรงกลาง ตรงนั้นมันจะมีช่อง ช่องตัวนี้มันจะอาศัยช่อง อาศัยลมมันขึ้นลงๆ เพียงแต่ทำอย่างไรเราจึงจะเห็นอาการที่มันขึ้นลง ที่พอง ที่แฟบ ที่พอง ที่แฟบ มันมีอยู่แล้ว ถึงเราทำ ไม่ทำมันก็มี ถ้ามันเป็นอากาศธาตุที่อยู่ในท้องเรา พอจิตเราสงบหรือสติเราดีมุ่งไปสู่ทิศทางเดียว มันก็จะเห็นชัดเจนขึ้น ตรงที่ท้องมันพองมันแฟบนั่นแหละ คือ ลักษณะเหมือนปอด เหมือนปอดที่มันสูบฉีดโลหิต หรือหัวใจที่มันสูบฉีดโลหิต ปอดที่มันจะพยายามทำหน้าที่ โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ (หลวงพ่อวีระนนท์ วีระนนฺโท) จากธรรมบรรยายในโครงการพัฒนาจิตเพื่อพ่อ ครั้งที่ ๕๗/๖ วันที่ ๖ มี.ค. ๒๕๕๗ สนใจดูเพิ่มเติมได้ที่ https://www.youtube.com/watch?v=z0VbRQuad88