สภาวธรรม สภาพธรรมที่เกิดขึ้นก็เช่นเดียวกัน มันจะเห็นอย่างต่อเนื่อง เห็นตรงไหนหละ อะ...ใจที่มันอึดอิด มันอึดอัด และก็มันเห็นแต่เบื้องต้นว่า มันอึดอัดหนอ อึดอัดอย่างไร มันเกิดขึ้น อึดอัดอยู่ เบื้องต้นอึดอัด ตั้งอยู่อึดอัด และขณะที่จะดับไป มันอึดอัดอย่างไร ตรงนี้จึงให้มีการกำหนดภาวนา เมื่อกำหนดภาวนาแล้ว โยคีผู้กำหนดภาวนาได้สภาวะต่างๆมันเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องๆๆ ทั้งอาการที่ท้องพอง ท้องยุบ จนไม่สามารถจะกำหนดมันได้เมื่อสมาธิมันดิ่ง เราก็มีสภาวะที่เกิดขึ้นอย่างนั้น เราก็ดูมัน ดูแต่กำหนดในจิตไม่ได้ออกกล่าวให้รู้ เห็น ดูมันว่ามันเป็นยังไง ดูตั้งแต่เบื้องต้น ดูท่ามกลาง ดูที่สุด ดูอย่างมีสติ ไม่ใช่ดูแบบตามแล้วปรุงแต่ง ดูอย่างไม่ปรุงแต่ง ดูอย่างมีสติ ดูอย่างมีสัมปชัญญะ เหมือนเราดูลมที่พัด เราไม่ปรุงแต่ง ให้ดูมันลมพัดเฉยๆ รู้ว่ามันเย็นก็จบ ไม่ต้องคิดอย่างอื่น นั้นคือสภาวะที่เป็นจริง เป็นไปตามความจริง ไม่ต้องไปคิดขึ้นมาใหม่ พอภาวะเหล่านี้เกิดขึ้นแล้ว มันจะทำให้ไม่มีความวิตกกังวล กังขาวิตรณวิสุทธิ เมื่อจิตมันไม่มีความกังวล ไม่มีความวิตก ไม่มีวิตก วิจารณ์ ปีติ สุข เอกัคคตา สิ่งเหล่านี้ที่เกิดขึ้น ไม่วิตกกังวล มันเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ เกิดขึ้นโดยภาวะภาวนา เกิดขึ้นด้วยการอบรมสมาธิหรือ ตบะ มันเกิดขึ้นที่จิต ภาวะจิตของเราเข้าไปสัมผัส เข้าไปรู้ ไปรู้อาการที่เกิดขึ้น ว่าจิตเราขณะที่ทำกรรมฐานอยู่นี้ นั่งนิ่งๆอยู่นี้ อาการที่พอง ที่ยุบอยู่ เกิดขึ้นแล้วมันอยู่เฉยๆ นิ่งเฉยๆ เหมือนเราอยู่ในบอลลูน อยู่ในโลก ไม่มีลมพัด เหมือนทะเลไม่มีคลื่น ที่มันเกิดขึ้นอย่างนี้ จิตของเราไม่ต้องกลัว ไม่ต้องวิตก เราก็ดูอาการที่มันนิ่ง ที่มันเวิ้งว้าง ดูไปเรื่อยๆ กำหนดไป รู้หนอ นั่งหนอ ว่างหนอ รู้หนอ นั่งหนอ ว่างหนอ รู้หนอ นั่งหนอ หรือถ้ามันกำหนดไม่ทันก็ดู ว่างๆๆๆๆๆๆๆ ดูความว่าง ไม่ต้องไปคิดหาสิ่งอื่นเข้ามาแทรก ไม่ต้องดึงลมหายใจเข้าไป ว่าเราหายใจหรือเปล่า หายใจอยู่ เพียงแต่มันละเอียด พอหายใจระบบนี้มันละเอียดขึ้น ท้องมันหายใจด้วยท้อง สติเรามันอ่อนเพราะมันวิตกกังวล แต่สภาวธรรมมันเกิด โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ (หลวงพ่อวีระนนท์ วีระนนฺโท) จากธรรมบรรยายในโครงการพัฒนาจิตเพื่อพ่อ ครั้งที่ ๕๗/๖ วันที่ ๖ มี.ค. ๒๕๕๗ สนใจดูเพิ่มเติมได้ที่ https://www.youtube.com/watch?v=z0VbRQuad88