คำถาม : เวลานั่งสมาธิจะเกิดอาการปวดขามากจนบางครั้งทนไม่ไหว จะเปลี่ยนอิริยาบถได้หรือไม่ ตอบ : หากทนได้ก็ทนไปก่อนสักระยะหนึ่ง ถ้าทนไม่ไหว จริงๆก็ค่อยขยับเปลี่ยนอิริยาบถ แต่ต้องเปลี่ยนอย่างมีสติ ถ้าจริงๆ แล้ว ควรลองทนไปสักระยะหนึ่ง ทนไปดูว่าอาการปวดนั่น มันจะข้ามไป ได้หรือไม่ มันปวดมาตั้งแต่อดีตชาติที่เรายังไม่ได้เกิด มันปวดข้ามภพ ข้ามชาติ ในคำสวดมนต์สาธยายว่าขันธ์ทั้ง ๕ เป็นของหนักเน้อ ขันธ์ทั้ง ๕ เป็นของหนัก มันหนักตรงไหนละ ยกตัวอย่าง บางคนนั่งเล่นไพ่กันทั้งวัน ไม่เห็นมันปวดอะไรเลย ผู้ปฏิบัติคนใดที่เคยเล่นไพ่ ลองคิดดูว่าทำไมนั่งได้ทั้งวัน โดยไม่มีอาการปวดเกิดขึ้น นั่งได้สบาย มาก แต่พอมานั่งสมาธิ มันรู้สึกปวดทรมานเหลือเกิน ดังนั้นให้ พิจารณาดูว่าสังขารเป็นของไม่เที่ยง มันเกิดขึ้นแล้วมันจึงเกิดทุกข์ ทุกข์ตัวนี้โยคีผู้เห็นภัยจึงไม่อยากเกิดเป็นมนุษย์ ถามว่าเกิด เป็นเทวดา ทุกข์หรือไม่ ก็ทุกข์เหมือนกันไม่ว่าเทวดาชั้นไหน ก็ยังมี ทุกข์อยู่ ฉะนั้นลองทนไปสักระยะหนึ่ง อดทนไปดูว่ามันจะเป็นอย่าง ไร อาตมาบอกให้ดูทุกข์แล้วเราจะออกจากทุกข์ได้ เข้าใจทุกข์ดูว่ามัน ปวดตรงไหน ปวดจนกระดูกมันแตกหรือไม่ ให้ดูลงไปสักระยะก่อน พิจารณาอาการปวด สู้กับมันไปก่อน จะรู้ว่าปวดแวบเดียวก็เปลี่ยนไป เลย แต่ความปวดยังคงอยู่เช่นเดิม ถ้าเราทนปวดได้ครั้งนี้ ได้ ๑ ชั่วโมง ครั้งต่อไปได้ ๒ ชั่วโมง ตามลำดับ ความปวดจะขยับเลื่อนชั้นขึ้นไป มันก็มีอาการปวดอยู่ตลอดเวลา แต่ปวดแล้วทนได้ นี่คือวิธีการต่อสู้ และแก้ไข โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ วิ. (หลวงพ่อวีระนนท์ วีรนนฺโท) จากหนังสือ “อิสระแห่งจิต” เล่ม ๑ หน้า ๙๙ – ๑๐๐ สนใจอ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://www.watpacharoenrat.org/home/medial.php?prid=17 ที่มาของภาพ ธรรมะสัญจรประเทศอินเดีย