เมื่อเรามาปฏิบัติก็ให้รู้ความจริง อนิจจัง มันไม่เที่ยง เมื่อมันเกิดขึ้นแล้ว มันเปลี่ยนแปลง แตกดับสลายไป ทุกขัง เมื่อเราเก็บมาไว้ในใจ ในตัวเรา มันทั้งเครียด ทั้งทุกข์ นอนไม่หลับ ขับถ่ายไม่ปกติ กลายเป็นโรคภัยไข้เจ็บ นั้นคือภาวะจากทุกข์ แปลว่า สิ่งที่ทนทรมานอยู่ มันยังแก้ไม่ได้ มันไม่หลุดออก เหมือนโยคีนั่งกำหนด ปวดหนอๆ กัดฟันสู้ มันไม่คลายซักที เมื่อไหร่จะคลาย ใจดิ้นอยากให้คลายมันก็ไม่คลาย เพราะอะไร เพราะจิตใจเราไปผูกติดอยู่กับความปวดความเจ็บ ไม่ดูอาการว่ามันปวด มันเป็นอย่างไร อาการหนัก อาการเบาเป็นอย่างไร เกิดดับของอาการปวดเป็นอย่างไร มันก็เลยเกิดทุกข์ทรมาน ท่านจึงใช้คำว่าทุกขัง มันอยู่ภายในไม่ออกมาภายนอก พอเราผ่อนคลาย ก็นั่งสบาย พอเราเครียด นั่งเป็นทุกข์ อนัตตา ความไม่มีตัวตน มีแต่ไม่มี สภาวะจิตมีสุข มีทุกข์ มีไหม มี บัลลังค์นี้เดินดี นั่งดี มีสุข พอบัลลังค์บอกจะเดินให้ดี นั่งให้ดี พอนั่งปุ๊ป กลับไม่ดี เกิดความไม่พอใจ นั่นแหละ บังคับบัญชาไม่ได้ แล้วอะไรเกิดขึ้นต่อ วิปัสสนาญาณมันเกิดขึ้นต่อ แต่สติไม่ทัน ก็ให้กำหนด วุ่นวายหนอๆ ปวดหนอๆ คิดหนอๆ พอกำหนดไปเห็นสภาวะจิตที่เป็นความจริง หรือที่เรียกว่า อริยสัจจ์ นั่นเอง โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ วิ. (หลวงพ่อวีระนนท์ วีระนนฺโท) จากธรรมบรรยายในโครงการพัฒนาจิตเพื่อพ่อ ครั้งที่ ๘๘/๗ วันที่ ๗ เมษายน ๒๕๖๐ สนใจดูเพิ่มเติมได้ที่ https://www.youtube.com/watch?v=zVnF2cTGokw